Wrodzone zachowania niewerbalne

Drukuje-mail

Wiele badań oraz dyskusji zostało poświęconych ustalaniu, czy sygnały niewerbalne są wrodzone, wyuczone, uwarunkowane genetycznie, czy też nabywane innymi sposobami. Z danych jednoznacznie wynika, że niektóre gesty występują we wszystkich obserwowanych grupach (m.in. ludzi głuchych, niewidomych, którzy nie mogą nauczyć się sygnałów niewerbalnych wykorzystując kanały dźwiękowe lub wizualne). Przykładem mogą być dzieci naczelnych, które rodzą się z umiejętnością ssania, co wskazuje na to, że ta cecha jest wrodzona lub genetyczna.
Niemiecki uczony Eibl-Eibesfeldt odkrył, że dzieci głuchonieme od urodzenia potrafią się uśmiechać. Z kolei Ekman, Friesen i Sorensen potwierdzili niektóre z <"Darwin K. 'O wyrazie uczuć u człowieka i zwierząt'. Wyd pol. 1959 i 1988">oryginalnych przekonań Darwina dotyczących wrodzonych gestów mimicznych. Na podstawie ich analiz zostało ustalone, iż każda z pięciu badanych przez nich kultur wykorzystuje te same podstawowe grymasy twarzy do wyrażania emocji, z czego wynika prosta konkluzja- owe gesty muszą być wrodzone.

Dystanse personalne

Do wrodzonych zachowań niewerbalnych możemy zaliczyć również tzw. dystanse personalne. Dystans personalny możemy określić najprościej jako niewidoczną bańkę powietrza, która otacza nasze ciało. Z punktu widzenia psychologii, ciało nie kończy się na skórze. Tak naprawdę- rozciąga się w przestrzeni, przez co ludzie mają poczucie własności w stosunku do bliskiego obszaru, która ich otacza.
Podobnie jak zwierzęta ustalają swoje terytoria w zależności od populacji, w której dany osobnik dorastał, tak rozmiar strefy osobistej będzie zdeterminowany kulturowo. Na jej rozmiar będzie miał również status społeczny, a także płeć oraz wiek, przez co ustalenie zunifikowanych rozmiarów poszczególnych stref nie jest do końca możliwe. Obecnie jednak, wyróżnia się <"We wcześniejszych publikacjach pojawia się podział na cztery, a nie jak obecnie- pięć.">pięć sfer (inaczej: dystansów), które otaczają ciało człowieka, a są to:

  1. Strefa intymna
    Jest to najbliższa ciału strefa, która rozciąga się od skóry do około czterdziestu pięciu centymetrów . Ze wszystkich stref ta z pewnością ma największe znaczenie i jest przez nas najpilniej strzeżona. Do tej strefy wstęp mają jedynie osoby, które są nam bardzo bliskie, te które bardzo lubimy i czujemy są z nimi bezpiecznie (współmałżonek, rodzice, dzieci itp.).
    Naruszenie tej strefy przez inną osobę odbierane jest jako agresja terytorialna, co jest przeżywane jako nieprzyjemne zarówno przez nas, jak i przez intruza, przez co podniesiona jest gotowość do <"Podobne zachowania są oczywiście regułą dla innych stref.">zachowań agresywnych.

  2. Strefa osobista
    Strefa osobista jest to przestrzeń rozciągająca się pomiędzy czterdziestym piątym a sto dwudziestym centymetrem (czyli w obszarze wyciągniętej ręki). Jest to tzw. strefa łatwego dotyku. Do strefy osobistej wstęp mają osoby, które dobrze znamy i z którymi czujemy się bezpiecznie.

  3. Strefa społeczna
    Rozciąga się w granicach od sto dwudziestego do trzysta sześćdziesiątego centymetra (jest to przestrzeń poza obszarem możliwego łatwego dotyku). W tej odległości kontaktujemy się z osobami obcymi i tymi, które znamy lecz nie lubimy specjalnie i traktujemy jako obce.

  4. Strefa publiczna
    O strefie publicznej możemy mówić wtedy, jeżeli kontaktujemy się z innymi osobami w odległości przekraczającej trzysta sześćdziesiąt centymetrów. W dystansie publicznym głównym kanałem odbierania informacji na temat drugiej osoby jest wzrok. Dystans ten jest zarezerwowany dla osób publicznych.

  5. Strefa VIP
    Strefa VIP została stosunkowo niedawno dodana do listy dystansów personalnych. Jest ona zarezerwowana jedynie dla osób znaczących, takich jak np. papież, prezydent, monarcha etc.

Warto zauważyć również, iż owe granice ulegają zatarciu (niezależnie od np. uwarunkowań kulturowych), w sytuacji gdy znajdujemy się w tłumie lub uprawiamy sport, dlatego też ustalenie ich dokładnej wielkości w centymetrach nie jest do końca możliwe.

© Artur Chudzik - www.Niewerbalnie.info